İnsanların ruh hali gün içerisinde veya yaşanan olaylara bağlı olarak değişebilir. Bazı günler daha enerjik ve neşeli, bazı günler ise daha yorgun veya isteksiz hissetmek normaldir.
Ancak bipolar bozuklukta görülen duygudurum değişiklikleri günlük ruh hali değişimlerinden farklıdır. Kişi belirli dönemlerde olağandışı derecede enerjik, hareketli veya taşkın olabilirken başka dönemlerde belirgin depresyon belirtileri yaşayabilir.
Bu dönemler kişinin uyku düzenini, kararlarını, ilişkilerini, iş hayatını ve günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
Bipolar bozukluğun doğru değerlendirilmesi önemlidir çünkü özellikle depresif dönemlerde belirtiler yalnızca depresyon olarak düşünülebilir.
Bipolar Bozukluk Nedir?
Bipolar bozukluk, kişinin duygudurumunda belirgin değişikliklerin görülebildiği psikiyatrik bir bozukluktur.
Hastalığın seyrinde;
- Mani
- Hipomani
- Depresyon
dönemleri görülebilir.
Ancak her bipolar bozukluk yaşayan kişi aynı belirtileri veya aynı sıklıkta dönemleri yaşamaz.
Hastalığın farklı türleri bulunmaktadır ve tanı psikiyatri uzmanı tarafından yapılan kapsamlı değerlendirme sonucunda konulur.
Bipolar Bozukluk Belirtileri Nelerdir?
Bipolar bozukluk belirtileri kişinin içinde bulunduğu döneme göre değişebilir.
Mani veya hipomani döneminde enerji ve aktivite düzeyinde artış görülebilirken depresif dönemde enerji kaybı, isteksizlik ve mutsuzluk ön plana çıkabilir.
Bu nedenle bipolar bozukluğun belirtilerini değerlendirirken yalnızca kişinin o anki ruh haline değil, geçmiş dönemlerine de bakılması önemlidir.
Mani Nedir?
Mani, kişinin duygudurumunda ve enerji düzeyinde olağandışı bir yükselmenin görüldüğü dönemdir.
Kişi kendisini normalden çok daha enerjik, neşeli veya güçlü hissedebilir. Bazı kişilerde ise neşeden çok belirgin sinirlilik ve öfke görülebilir.
Mani günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyebilir ve bazı durumlarda hastanede tedavi gerektirebilir.
Mani Belirtileri Nelerdir?
Mani döneminde görülebilecek belirtiler arasında;
- Aşırı enerji
- Uyku ihtiyacında belirgin azalma
- Çok konuşma
- Düşüncelerin hızlanması
- Dikkatin kolay dağılması
- Kendine aşırı güven
- Çok sayıda işe aynı anda başlama
- Dürtüsel kararlar
- Kontrolsüz para harcama
- Riskli davranışlarda artış
- Sinirlilik ve öfke
yer alabilir.
Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Bipolar Bozuklukta Uyku İhtiyacı Azalır mı?
Evet.
Mani ve hipomani dönemlerinde dikkat çeken belirtilerden biri uyku ihtiyacının azalması olabilir.
Kişi birkaç saat uyumasına rağmen kendisini oldukça enerjik hissedebilir ve uykuya ihtiyaç duymadığını düşünebilir.
Burada önemli olan yalnızca uykusuzluk değildir. Uykusuzluk yaşayan kişi genellikle yorgun hissederken mani dönemindeki kişi az uyumasına rağmen enerji düzeyinin yüksek olduğunu ifade edebilir.
Hipomani Nedir?
Hipomani, belirtilerin maniye göre daha hafif olduğu bir duygudurum dönemidir.
Kişi;
- Daha enerjik,
- Daha konuşkan,
- Daha üretken,
- Daha sosyal,
- Daha özgüvenli
hissedebilir.
Bu nedenle hipomani bazen kişi tarafından bir sorun olarak görülmeyebilir.
Hatta bazı kişiler bu dönemde kendisini normalden daha iyi hissettiğini düşünebilir.
Ancak kişinin geçmişinde hipomani dönemlerinin bulunması bipolar bozukluğun doğru tanınması açısından önemli olabilir.
Mani ile Hipomani Arasındaki Fark Nedir?
Mani ve hipomani benzer belirtiler içerebilir ancak belirtilerin şiddeti ve günlük yaşam üzerindeki etkisi farklıdır.
Mani döneminde kişinin işlevselliği ciddi şekilde bozulabilir ve hastaneye yatış gerekebilir. Bazı kişilerde gerçeklik değerlendirmesinin bozulduğu psikotik belirtiler de görülebilir.
Hipomani ise genellikle daha hafif seyreder ve ağır işlev kaybına yol açmayabilir.
Bu ayrım psikiyatri uzmanı tarafından yapılmalıdır.
Bipolar Depresyon Belirtileri Nelerdir?
Bipolar bozukluğun depresif döneminde klasik depresyon belirtilerine benzeyen bir tablo görülebilir.
Bunlar arasında;
- Sürekli mutsuzluk
- Hayattan zevk alamama
- Enerji kaybı
- İsteksizlik
- Uyku düzeninde değişiklik
- İştah değişiklikleri
- Konsantrasyon güçlüğü
- Değersizlik hissi
- Umutsuzluk
- Ölüm veya intihar düşünceleri
yer alabilir.
Bu nedenle yalnızca depresif dönemde değerlendirme yapılan bazı kişilerde geçmişte yaşanan mani veya hipomani belirtilerinin sorgulanması önemlidir.
Bipolar Bozukluk ile Depresyon Arasındaki Fark Nedir?
Depresyonda kişinin geçmişinde mani veya hipomani dönemi bulunmaz.
Bipolar bozuklukta ise depresif dönemlere mani veya hipomani dönemleri eşlik edebilir.
Bu ayrım tedavi açısından oldukça önemlidir.
Bu nedenle depresyon belirtileriyle psikiyatriye başvuran kişinin geçmişte;
- Çok az uyuyup enerjik olduğu,
- Olağandışı derecede konuşkan olduğu,
- Kendisine aşırı güvendiği,
- Kontrolsüz harcamalar yaptığı,
- Riskli davranışlarda bulunduğu
dönemlerin olup olmadığı değerlendirilebilir.
Bipolar Bozuklukta Duygudurum Çok Hızlı Değişir mi?
Bipolar bozukluk bazen yanlış şekilde kişinin birkaç saat içerisinde mutlu olup ardından üzülmesi olarak düşünülmektedir.
Oysa bipolar bozukluk tanısında yalnızca günlük ruh hali değişimleri yeterli değildir.
Mani, hipomani ve depresyon dönemleri belirli süreler boyunca devam eden ve kişinin normal işleyişinden belirgin şekilde farklılaşan dönemlerdir.
Gün içerisinde yaşanan her duygu değişikliği bipolar bozukluk anlamına gelmez.
Bipolar Bozukluk Neden Olur?
Bipolar bozukluğun ortaya çıkması tek bir nedene bağlı değildir.
Genetik yatkınlık, beyindeki biyolojik süreçler ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynayabileceği düşünülmektedir.
Ailede bipolar bozukluk bulunması riski artırabilir ancak ailesinde bipolar bozukluk bulunan herkesin bu hastalığı yaşayacağı anlamına gelmez.
Yoğun stres ve uyku düzenindeki ciddi bozulmalar da yatkınlığı bulunan kişilerde dönemlerin ortaya çıkmasını etkileyebilir.
Bipolar Bozukluk Nasıl Anlaşılır?
Bipolar bozukluk tanısı yalnızca kişinin mevcut ruh haline bakılarak konulmaz.
Psikiyatri değerlendirmesinde;
- Mevcut belirtiler
- Geçmiş depresyon dönemleri
- Mani veya hipomani belirtileri
- Uyku düzenindeki değişiklikler
- Dürtüsel davranışlar
- Aile öyküsü
- Kullanılan ilaçlar
- Madde kullanımı
- Günlük işlevsellik
birlikte değerlendirilebilir.
Gerekli durumlarda kişinin geçmiş dönemleri hakkında yakınlarından alınan bilgiler de değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Bipolar Bozukluk Testi ile Tanı Konulur mu?
İnternette bulunan bipolar bozukluk testleri kişinin bazı belirtileri fark etmesine yardımcı olabilir.
Ancak bu testler tek başına tanı koyamaz.
Bipolar bozukluk belirtileri DEHB, depresyon, bazı kişilik özellikleri, madde kullanımı ve farklı psikiyatrik durumlarla karışabilir.
Kesin değerlendirme psikiyatri uzmanı tarafından yapılmalıdır.
Bipolar Bozukluk Tedavi Edilebilir mi?
Bipolar bozukluk uzun dönem takip gerektirebilen bir hastalıktır. Uygun tedavi ile duygudurum dönemlerinin kontrol altına alınması, tekrarların azaltılması ve kişinin günlük işlevselliğinin korunması hedeflenir.
Tedavide kişinin klinik durumuna göre;
- Duygudurum düzenleyici ilaçlar
- Bazı antipsikotik ilaçlar
- Gerekli durumlarda diğer ilaç tedavileri
- Psikoterapi
- Uyku ve yaşam düzenlemeleri
değerlendirilebilir.
Tedavi mutlaka kişiye özel planlanmalıdır.
Bipolar Bozuklukta İlaçlar Bırakılabilir mi?
Bipolar bozukluk tedavisinde kullanılan ilaçların kişinin kendi kararıyla bırakılması uygun değildir.
Kişi kendisini iyi hissetmeye başladığında artık tedaviye ihtiyacı olmadığını düşünebilir. Ancak tedavinin amacı yalnızca mevcut dönemin düzelmesini sağlamak değil, yeni dönemlerin ortaya çıkma riskini azaltmak da olabilir.
İlaçların değiştirilmesi veya bırakılması gerekiyorsa bu süreç psikiyatri uzmanı tarafından planlanmalıdır.
Bipolar Bozuklukta Düzenli Uyku Neden Önemlidir?
Uyku düzeni bipolar bozuklukta özellikle önemlidir.
Uyku süresindeki belirgin değişiklikler bazı kişilerde yeni bir duygudurum döneminin erken belirtilerinden biri olabilir.
Bu nedenle;
- Düzenli uyuma ve uyanma saatleri oluşturmak,
- Uzun süre uykusuz kalmaktan kaçınmak,
- Uyku ihtiyacındaki belirgin değişiklikleri takip etmek
tedavi sürecinin önemli parçalarından biri olabilir.
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalıdır?
Kişide;
- Günler boyunca belirgin şekilde artmış enerji,
- Çok az uyumasına rağmen yorulmama,
- Olağandışı konuşkanlık,
- Kontrolsüz harcamalar,
- Riskli davranışlar,
- Gerçeklikle bağın bozulması,
- Ağır depresyon belirtileri
görülüyorsa psikiyatri değerlendirmesi önemlidir.
Özellikle kişinin kendisine veya başkasına zarar verme riski, intihar düşünceleri, ağır mani ya da psikotik belirtiler bulunuyorsa acil psikiyatrik değerlendirme gerekebilir.
Ankara Psikiyatrist Desteği ile Bipolar Bozukluk Değerlendirmesi
Bipolar bozukluğun belirtileri farklı psikiyatrik durumlarla karışabileceği için ayrıntılı değerlendirme önem taşır.
Ankara psikiyatrist desteği ile yapılan değerlendirmelerde kişinin yalnızca mevcut belirtileri değil, geçmiş depresyon, mani veya hipomani dönemleri, uyku düzeni, aile öyküsü ve günlük yaşamındaki değişiklikler birlikte incelenebilir.
Bipolar bozukluk tanısı konulması halinde tedavi kişinin hastalık öyküsüne, mevcut dönemine ve bireysel ihtiyaçlarına göre planlanabilir.
Düzenli psikiyatri takibi, belirtilerin kontrol altında tutulması ve olası yeni dönemlerin erken belirtilerinin fark edilmesi açısından önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Bipolar bozukluk belirtileri nelerdir?
Mani veya hipomani dönemlerinde enerji artışı, uyku ihtiyacında azalma, çok konuşma, düşüncelerin hızlanması ve dürtüsel davranışlar görülebilir. Depresif dönemlerde ise mutsuzluk, isteksizlik ve enerji kaybı ön plana çıkabilir.
Bipolar olduğumu nasıl anlarım?
Tek başına belirtilere bakarak kişinin kendisine bipolar bozukluk tanısı koyması doğru değildir. Tanı, geçmiş ve mevcut duygudurum dönemlerinin psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilmesiyle konulur.
Çok hızlı ruh hali değişmesi bipolar olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. Gün içerisinde yaşanan her duygu değişimi bipolar bozukluk değildir. Bipolar bozuklukta belirli klinik özelliklere sahip mani, hipomani veya depresyon dönemleri değerlendirilir.
Bipolar bozukluk tamamen geçer mi?
Bipolar bozukluk uzun dönem takip gerektirebilir. Uygun tedaviyle belirtilerin ve duygudurum dönemlerinin kontrol altına alınması, tekrar riskinin azaltılması ve kişinin işlevselliğinin korunması hedeflenir.
Bipolar bozukluk genetik midir?
Genetik yatkınlık bipolar bozukluk açısından önemli faktörlerden biridir ancak tek başına hastalığın ortaya çıkacağını göstermez.
Bipolar bozukluk ile depresyon aynı şey midir?
Hayır. Bipolar bozuklukta depresif dönemlerin yanı sıra kişinin geçmişinde mani veya hipomani dönemleri bulunabilir. Bu ayrım tedavi planlaması açısından önemlidir.