Depresyon ve bazı psikiyatrik rahatsızlıkların tedavisinde ilaç tedavisi ve psikoterapi uzun yıllardır kullanılan temel yöntemler arasında yer almaktadır. Ancak her kişi uygulanan tedavilere aynı şekilde yanıt vermeyebilir.
Özellikle depresyon tedavisinde yeterli yanıt alınamayan bazı kişiler için farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir. Bu yöntemlerden biri de TMS, yani transkraniyal manyetik stimülasyon tedavisidir.
TMS ameliyat veya anestezi gerektirmeyen, beynin belirli bölgelerine manyetik uyarılar uygulanmasına dayanan bir tedavi yöntemidir.
Peki TMS tedavisi kimlere uygulanır, nasıl yapılır ve herkes için uygun mudur?
TMS Tedavisi Nedir?
TMS, transkraniyal manyetik stimülasyon ifadesinin kısaltmasıdır.
Tedavi sırasında kişinin baş bölgesine yerleştirilen özel bir cihaz aracılığıyla manyetik uyarılar oluşturulur. Bu uyarılar beynin tedavi açısından hedeflenen bölgelerindeki sinir hücrelerinin aktivitesini etkilemeyi amaçlar.
TMS cerrahi bir işlem değildir.
Uygulama sırasında genel anesteziye ihtiyaç duyulmaz ve kişi genellikle seans sonrasında günlük yaşamına devam edebilir.
TMS Tedavisi Kimlere Uygulanır?
TMS’nin uygulanıp uygulanamayacağı kişinin tanısına, daha önce aldığı tedavilere, sağlık durumuna ve psikiyatri uzmanının değerlendirmesine göre belirlenir.
Özellikle depresyon tedavisinde yeterli yanıt alınamayan bazı hastalarda TMS seçeneği değerlendirilebilir.
Örneğin;
- Antidepresan tedavisinden yeterli fayda göremeyen,
- İlaçların yan etkileri nedeniyle tedaviyi sürdürmekte zorlanan,
- Depresyon belirtileri günlük yaşamını belirgin şekilde etkileyen
bazı kişilerde psikiyatri uzmanı tarafından TMS tedavisi değerlendirilebilir.
Ancak TMS her depresyon hastasına otomatik olarak uygulanması gereken bir tedavi değildir.
TMS Depresyon Tedavisinde Kullanılır mı?
Evet.
TMS’nin en önemli kullanım alanlarından biri majör depresif bozukluktur.
Özellikle standart tedavilere yeterli yanıt alınamayan depresyon vakalarında TMS tedavisi gündeme gelebilir.
Tedavinin amacı depresyonla ilişkili beyin bölgelerinin aktivitesini düzenlemeye yardımcı olmaktır.
Kişinin TMS için uygun olup olmadığı psikiyatri değerlendirmesi sonucunda belirlenmelidir.
Dirençli Depresyon Nedir?
Bazı kişiler uygun şekilde uygulanan depresyon tedavilerine rağmen yeterli iyileşme göstermeyebilir.
Bu durum tedaviye dirençli depresyon kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak bir kişinin dirençli depresyon olarak değerlendirilmesinden önce;
- Tanının doğruluğu,
- Kullanılan ilaçlar,
- İlaçların yeterli dozda kullanılıp kullanılmadığı,
- Tedavi süresi,
- İlacın düzenli kullanımı,
- Eşlik eden diğer psikiyatrik veya fiziksel durumlar
gözden geçirilmelidir.
Bu değerlendirmelerin ardından gerekli görüldüğünde TMS gibi farklı tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
TMS İlaçsız Depresyon Tedavisi midir?
TMS ilaç içermeyen bir uygulamadır.
Ancak bu durum TMS uygulanan herkesin mevcut ilaçlarını bırakması gerektiği anlamına gelmez.
Bazı kişilerde TMS mevcut tedavi planına eklenebilir. Bazı kişilerde ise farklı bir tedavi yaklaşımının parçası olarak değerlendirilebilir.
İlaçların bırakılması veya dozlarının değiştirilmesi yalnızca psikiyatri uzmanı tarafından planlanmalıdır.
TMS Tedavisi Nasıl Yapılır?
TMS seansı sırasında kişi genellikle özel bir koltukta oturur.
Baş bölgesine yerleştirilen uygulama aparatı aracılığıyla hedeflenen beyin bölgesine manyetik uyarılar gönderilir.
İşlem sırasında kişi uyanıktır.
Genel anestezi uygulanmaz ve cerrahi bir işlem yapılmaz.
Seansın süresi ve kullanılan protokol kişinin tedavi planına göre değişebilir.
TMS Tedavisi Kaç Seans Sürer?
TMS genellikle tek seanslık bir uygulama değildir.
Tedavi belirli bir program dahilinde tekrarlanan seanslardan oluşabilir.
Toplam seans sayısı;
- Kullanılan TMS protokolüne,
- Tedavi edilen rahatsızlığa,
- Kişinin klinik durumuna,
- Tedaviye verilen yanıta
göre değişebilir.
Bu nedenle herkes için geçerli sabit bir seans sayısı vermek doğru değildir.
Tedavi programı psikiyatri uzmanı tarafından kişiye özel planlanmalıdır.
TMS Tedavisi Ağrılı mıdır?
TMS cerrahi olmayan bir uygulamadır.
Seans sırasında kişi baş bölgesinde vurma veya tıklama benzeri bir his yaşayabilir.
Bazı kişiler özellikle ilk seanslarda kafa derisinde rahatsızlık veya baş ağrısı hissedebilir.
Bu etkilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Tedavi sırasında yaşanan rahatsızlıkların uygulamayı yapan sağlık ekibiyle paylaşılması önemlidir.
TMS Tedavisinin Yan Etkileri Var mıdır?
TMS genel olarak iyi tolere edilen bir tedavi yöntemidir ancak her tıbbi uygulamada olduğu gibi bazı yan etkiler görülebilir.
Bunlar arasında;
- Baş ağrısı,
- Kafa derisinde hassasiyet,
- Uygulama bölgesinde rahatsızlık,
- Yüz veya kafa bölgesindeki kaslarda kısa süreli kasılmalar
yer alabilir.
Nöbet gibi daha ciddi yan etkiler ise nadirdir ancak TMS öncesinde kişinin sağlık geçmişinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesinin nedenlerinden biri de budur.
TMS Hafızayı Etkiler mi?
TMS hakkında merak edilen konulardan biri hafıza üzerindeki etkisidir.
TMS, elektrokonvülsif terapi ile aynı tedavi değildir ve uygulama şekilleri birbirinden farklıdır.
TMS tedavisinde kişinin bilinci açıktır ve genel anestezi kullanılmaz.
Hafıza veya bilişsel işlevlerle ilgili endişeler tedavi öncesinde psikiyatri uzmanıyla görüşülmelidir.
TMS Herkese Uygulanabilir mi?
Hayır.
TMS tedavisinin uygunluğu kişiye özel değerlendirilmelidir.
Özellikle vücutta veya baş bölgesine yakın alanda belirli metal veya elektronik tıbbi cihazların bulunması gibi durumlarda ayrıntılı değerlendirme gerekir.
Kişinin;
- Geçmiş hastalıkları,
- Nöbet öyküsü,
- Kullandığı ilaçlar,
- Vücudunda bulunan tıbbi cihazlar veya implantlar
tedavi öncesinde mutlaka hekime bildirilmelidir.
TMS Tedavisine Başlamadan Önce Neler Değerlendirilir?
TMS kararı yalnızca kişinin “TMS olmak istiyorum” demesiyle verilmez.
Öncelikle kapsamlı psikiyatrik değerlendirme yapılmalıdır.
Değerlendirme sırasında;
- Mevcut psikiyatrik belirtiler,
- Tanı,
- Daha önce kullanılan ilaçlar,
- Psikoterapi geçmişi,
- Tedavilere verilen yanıt,
- Fiziksel hastalıklar,
- Kullanılan diğer ilaçlar,
- Nörolojik sağlık öyküsü
incelenebilir.
Böylece TMS’nin kişi için uygun bir seçenek olup olmadığı değerlendirilebilir.
TMS Tedavisinin Etkisi Ne Zaman Başlar?
TMS tedavisine verilen yanıt kişiden kişiye değişebilir.
Bazı kişiler tedavi sürecinin ilerleyen dönemlerinde belirtilerinde değişiklik fark edebilirken bazı kişilerde yanıt daha farklı bir zaman içerisinde ortaya çıkabilir.
Bu nedenle tedavinin etkinliği tek bir seans üzerinden değerlendirilmez.
Psikiyatri uzmanı tedavi süresince belirtilerdeki değişimi düzenli olarak takip edebilir.
TMS Tedavisi Sonrası Günlük Hayata Dönülebilir mi?
TMS uygulamasında genel anestezi kullanılmadığı için kişi çoğu durumda seans sonrasında günlük yaşamına devam edebilir.
Ancak kişinin tedavi sırasında veya sonrasında nasıl hissettiği önemlidir.
Uygulamayı yapan sağlık ekibinin önerilerine uyulmalıdır.
TMS ile Antidepresan Birlikte Kullanılabilir mi?
Bazı hastalarda TMS mevcut ilaç tedavisine ek olarak uygulanabilir.
Bu durum kişinin tanısına, kullandığı ilaçlara ve tedaviye verdiği yanıta göre değişir.
TMS başlanması kişinin antidepresanını kendi kararıyla bırakması gerektiği anlamına gelmez.
Tedavide yapılacak tüm değişiklikler psikiyatri uzmanı tarafından planlanmalıdır.
TMS Tedavisi Kalıcı mıdır?
Tedaviye verilen yanıt ve iyilik halinin ne kadar devam edeceği kişiden kişiye değişebilir.
Bazı kişilerde tedavi sonrasında uzun süreli iyileşme görülebilirken bazı kişilerde belirtiler ilerleyen dönemlerde yeniden ortaya çıkabilir.
Bu nedenle tedavi sonrasında düzenli psikiyatri takibi önemlidir.
Gerekli görüldüğünde devam veya idame tedavileri değerlendirilebilir.
Ne Zaman TMS Tedavisi Değerlendirilmelidir?
Depresyon belirtileri günlük yaşamı önemli ölçüde etkiliyor ve uygulanan tedavilere rağmen yeterli iyileşme sağlanamıyorsa psikiyatri uzmanıyla alternatif tedavi seçenekleri görüşülebilir.
TMS bu seçeneklerden biri olabilir.
Ancak tedavi kararı kişinin tanısı, önceki tedavileri ve genel sağlık durumu değerlendirilerek verilmelidir.
Ankara Psikiyatrist Desteği ile TMS Tedavisi
TMS tedavisinin uygulanıp uygulanmayacağına karar verilmeden önce kişinin ayrıntılı psikiyatrik değerlendirmeden geçirilmesi önemlidir.
Ankara psikiyatrist desteği ile yapılan değerlendirmelerde depresyon belirtilerinin şiddeti, daha önce uygulanan tedaviler, kullanılan ilaçlar, tedavilere verilen yanıt ve kişinin genel sağlık durumu birlikte incelenebilir.
TMS’nin uygun bir tedavi seçeneği olduğuna karar verilmesi halinde seans programı ve tedavi protokolü kişinin ihtiyaçlarına göre planlanabilir.
Özellikle standart depresyon tedavilerinden yeterli yanıt alınamayan kişilerde farklı tedavi seçeneklerinin psikiyatri uzmanıyla birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
TMS tedavisi kimlere uygulanır?
TMS özellikle depresyon tedavisinde değerlendirilebilen bir yöntemdir. Kişinin TMS için uygun olup olmadığı tanısı, geçmiş tedavileri ve sağlık durumu değerlendirilerek belirlenir.
TMS tedavisi kaç seans sürer?
TMS genellikle tekrarlanan seanslardan oluşur. Seans sayısı kullanılan protokole ve kişinin klinik durumuna göre değişebilir.
TMS tedavisi ağrılı mıdır?
Bazı kişiler uygulama sırasında kafa derisinde rahatsızlık veya baş ağrısı yaşayabilir. Bu etkilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
TMS ilaçsız bir tedavi midir?
TMS uygulamasında ilaç kullanılmaz. Ancak TMS tedavisi alan kişinin mevcut ilaçlarını bırakması gerektiği anlamına gelmez.
TMS tedavisi depresyonda etkili midir?
TMS özellikle belirli depresyon hastalarında kullanılan bilimsel tedavi seçeneklerinden biridir. Tedaviye verilen yanıt kişiden kişiye değişebilir.
TMS herkese uygulanabilir mi?
Hayır. Tıbbi geçmiş, nöbet öyküsü, kullanılan ilaçlar ve bazı metal veya elektronik implantların varlığı gibi faktörler tedavi öncesinde değerlendirilmelidir.